Manastir Banjska danas slavi Svetog kralja Milutina, liturgiju služi mitropolit Teodosije

Manastir Banjska kod Zvečana danas, u četvrtak 12. novembra, obeležava svoju slavu, Svetog kralja Stefana Milutina. Svetu arhijerejsku liturgiju, koja počinje u osam časova, služi mitropolit raško-prizrenski Teodosije. Iz manastira su pozvali vernike da dođu na liturgiju i zajedno obeleže slavu.

Banjska je zadužbina kralja Stefana Uroša Drugog Milutina, koji je vladao od 1282. do 1321. godine, i jedan je od najznačajnijih srednjovekovnih srpskih manastira na Kosovu i Metohiji. Podignuta je početkom 14. veka, a Milutin ju je odredio za svoju grobnu crkvu. Kada je 1321. umro u Nerodimlju, arhiepiskop Danilo Drugi preneo je njegovo telo u Banjsku. Nedugo zatim, u severnoj kapeli sahranjena je kraljica Teodora, majka Milutinovog unuka, cara Dušana.

Banjska je jedan od retkih manastira sa očuvanom osnivačkom poveljom. Crkva je građena kao jednobrodna bazilika sa kupolom, a ulaz sa zapadne strane isticale su dve monumentalne kule. Manastiru je osnivačkom poveljom priloženo ogromno vlastelinstvo od 75 sela i osam katuna, a proglašen je za stavropigiju, Carsku lavru, četvrtu po rangu u državi. Prema srednjovekovnim izvorima i narodnom predanju, Banjska je važila za jedan od najlepših srpskih manastira. Fasade su bile obložene raznobojnim tesanim kamenom u žućkastoj, rumenoj i sivoj boji, raspoređenim kao šahovska polja.

Istorija manastira bila je teška. Gorela je još u prvom turskom naletu 1389, stradanja su se nastavila tokom 15. i 16. veka, a u 17. veku na ruševinama je niklo manje osmansko utvrđenje. Konzervatorski radovi počeli su 1938, a jula 2005. u manastiru je obnovljen duhovni život. U avgustu 2013. Banjska je proslavila sedam vekova postojanja.